Samgönguvika er evrópskt átak um bættar samgöngur í borgum og bæjum. Markmið vikunnar er að hvetja fólk til umhugsunar um eigin ferðavenjur og virkja það til að nota almenningssamgöngur, hjóla eða ganga. Einnig er vikunni ætlað að hvetja stjórnvöld til að stuðla að notkun þessara samgöngumáta og fjárfesta í nauðsynlegum aðbúnaði. Fleiri en 2.000 sveitarfélög taka þátt í Samgönguviku 2010. Þema vikunnar í ár er Alls konar samgöngur fyrir alla.

Sigurvegari ljósmyndakeppninnar “Ég hjóla” var Perla Dagbjartar Hreggviðsdóttir og hlaut hún að launum glæsilegt reiðhjól frá reiðhjólaversluninni Erninum. Í öðru sæti keppninnar varð Álfheiður Erla Guðmundsdóttir og í þriðja sæti varð Sigríður Ella Frímannsdóttir.

Alls bárust 51 mynd í keppnina sem fór fram á Facebook síðu Reykjavíkurborgar og hér á síðu Samgönguvikunnar og voru glæsileg verðlaun í boði.

Sigurvegararnir fengu allir árskort í sundlaugar ÍTR og árskort í Strætó.

Við óskum sigurvegurunum til hamingju og þökkum öllum þeim sem sendu inn myndir í keppnina og þeim sem gáfu vinningana.

Ný umferðarskilti sem hvetja til lækkunar á umferðahraða verða á næstu dögum sett upp í nágrenni við leik- og grunnskóla í Laugardal, Háaleiti og Bústaðahverfi í tilefni af Samgönguviku í Reykjavík. Fyrsta skiltið var sett upp í dag á lokadegi Samgönguviku.  Á skiltunum eru ökumenn hvattir til að sýna nýjum þátttakendum í umferðinni nærgætni og aka af varkárni. Skiltin eru ólík hefðbundnum umferðarskiltum því myndir eftir skólabörn í hverfinu prýða skiltin. Þau munu því vekja eftirtekt og setja skemmtilegan blæ á þessi grónu hverfi í Reykjavíkurborg.

Sjá frétt á vef Reykjavíkurborgar

Innflutningur á jarðefnaeldsneyti er áhyggjuefni flestra ríkja enda hagkerfin afar háð brennslu olíu. Þó að Íslendingar séu óháðir innflutningi á orku til upphitunar og raforkuframleiðslu eru allar okkar samgöngur keyrðar áfram á mengandi jarðefnaeldsneyti með tilheyrandi gjaldeyriskostnaði. Það er mikið hagsmunamál fyrir þjóðina að draga úr innflutningi á jarðefnaeldsneyti ef hægt er með hagkvæmum hætti.  Skipta má aðgerðum sem snúa að minni innflutningi eldsneytis í tvennt. Annarsvegar aðgerðir sem tengjast bættri nýtni, þar sem hver eldsneytislítri eru nýttur betur t.d. með orkunýtnari bifreiðum, vistakstri eða samakstri. Hinsvegar eru það möguleikar á ýmiskonar innlendri eldsneytisframleiðslu sem kæmi, að hluta til, eða öllu leyti í stað innflutts jarðefnaeldsneytis.

Bætt nýtniVera má að þjóðin standi nú á tímamótum hvað eldsneytisnotkun varðar.  Merki um minni innflutning má sjá í gögnum Hagstofunnar en þar fór innflutningur á bensíni og gasolíu í fyrsta skipti á þessari öld undir 500 þúsund tonn á síðasta ári. Vissulega spilar efnahagslægðin mikið hlutverk en þó má ætla að þegar hagkerfið rís að nýju þá þurfi innflutningur eldsneytis ekki fylgja í kjölfarið. Með öðrum orðum er  raunverulega mögulegt að toppnum verði aldrei náð að nýju.  Það er ýmislegt sem styður slíka spá. Í fyrsta lagi voru samþykkt á Alþingi, í lok síðasta árs, breytingar á gjaldaumhverfi bifreiða sem hygla mjög eldsneytisnýtnum bifreiðum og munu án efa auka mjög hlutfall slíkra bifreiða í fólksbílaflota landsmanna. Hugmyndir um breytingu á gjaldaumhverfi bifreiða á ættir sínar að rekja til Orkustofnunar en þar var sú hugmynd mótuð að tengja gjöld við útblástur bifreiða en hann er í beinni fylgni við eldsneytiseyðslu. Mikilvægi þessara lagabreytinga er ekki síst fólgin í því að þannig er tryggt að hinar miklu og almennu framfarir bifreiðaframleiðanda í smíði nýtnari bifreiða mun skila sér betur í minni eyðslu íslenska fólksbílaflotans. Ætla má að eyðsla bifreiða geti batnað að jafnaði um 2 lítra á hverja hundrað kílómetra.  Þetta þýðir að þegar núverandi bílafloti landsmanna hefur verið endurnýjaður eftir 10-15 ár þá muni hann nota allt að 50 milljón lítrum minna af eldsneyti til að keyra jafnmarga kílómetra og áður. Fyrstu vísbendingar um áhrif nýju laganna má sjá á vísitöluvakt Orkuseturs, sem birtir eyðslu-og útblástursgildi nýskráðra bifreiða í hverjum mánuði. Á haustmánuðum munu svo nýjar reiknivélar Orkuseturs líta dagsins ljós en þar geta neytendur borið saman, með aðgengilegum hætti, eldsneytiskostnað bifreiða.  Það er ákveðinn hætta á því að óupplýstur neytandi velji bíl sem er örlítið ódýrari í innkaupum en sitji svo uppi með mun hærri olíureikning þegar upp er staðið. Í nýju reiknivélunum verður t.d. kynnt stærðin, kostnaður á km. sem er mikilvægasta rekstrartala bifreiðar.  Neytendur verða fara að átta sig á að hin raunverulega vara sem keypt er á eldsneytisdælustöð er ekki líter heldur vegalengd. Tveir ólíkir bílar geta komið á bensín stöð og keypt jafnmikið af eldsneyti á sama lítraverði en þegar dæmið er skoðað frekar kemur í ljós að annar bílinn fékk mun fleiri kílómetra í sinn hlut enda eldsneytisnýtnari bifreið.

Innlent eldsneyti
Sem betur fer eru margir möguleikar í innlendri eldsneytisframleiðslu og margt í pípunum á þeim vettvangi. Á síðasta ári voru þó stigin afgerandi smáskref í þeim efnum sem vert er að minnast á.  Fyrst má nefna að á Akureyri hófst vinnsla á lífdísil úr notaðri steikingarolíu og ýmsum fituafgöngum. Hér var stigið mikilvægt skref frá rannsóknarstofu til fullgilds fyrirtækis sem hefur framleiðslugetu upp á allt að 2500 tonn af lífdísil. Verksmiðjan sem er í eigu Orkey ehf. mun í fyrstu framleiða um 300 tonn, en síðan auka framleiðsluna samhliða aukinni hráefnisöflun. Verksmiðjan er í raun að framleiða dýrmætt og umhverfisvænt eldsneyti úr afurðum sem áður var hent. Lífdísillinn verður notaður sem íblöndun í venjulegan dísil sem allar dísilbifreiðar geta notað vandræðalaust.  Meðalbifreið notar um eitt tonn af eldsneyti á ári og ef verksmiðjan nær fullum afköstum þýðir það að tölfræðilega munu brátt ígildi 2500 bifreiða ganga fyrir innlendum lífdísil.

Annar áfangi sem vert er að minnast á er fjölgun metanbifreiða í fólksbílaflotanum. Metan hefur nú verið í boði nokkuð vandræðalaust í um 10 ár en metanbifreiðar hafa verið fáar hingað til og einkum í notkun hjá fyrirtækjum t.d. Orkuveitu Reykjavíkur. Nú hefur einkabílamarkaðurinn tekið verulega við sér ekki síst vegna þess að nú bjóða nokkur fyrirtæki upp á metanuppfærslur þar sem venjulegum bensínbifreiðum er breytt í metanbifreiðar. Þar sem metan er ekki skattlagt með sama hætti og jarðefnaeldsneyti þá er það mun ódýrara í innkaupum. Breytingar á eyðslufrekum og/eða  bifreiðum sem aka mikið eru því fljótar að borga sig upp með lægri rekstrarkostnaði.  Einnig hefur áhugi á nýjum metanbifreiðum aukist mikið en þar sem innflutningur nýrra bifreiða er í sögulegu lágmarki þá er umfangið minna en mætti vera.

Ef þess jákvæða þróun heldur áfram er ljóst að Íslendingar eru nú þegar hægt og rólega að feta sig frá notkun innflutts jarðefnaeldsneytis en sá vegur mun leiða okkur til aukinnar sjálfbærni auk jákvæðra áhrifa á efnahag og orkuöryggi.

Sigurður Ingi Friðleifsson
Framkvæmdastjóri Orkuseturs

Föstudaginn 9. September síðastliðinn var undirritaður samningur Mosfellsbæjar og Vegagerðarinnar um gerð hjóla- og göngustígs meðfram Vesturlandsvegi. Um er að ræða samgöngustíg sem tengja mun núverandi stígakerfi í Mosfellsbæ við við sveitarfélagamörk við Reykjavík. Möguleikar hjólreiðamanna að komast beina leið milli sveitarfélaganna verða því betri en verið hefur.
Nýi hjóla- og göngustígurinn mun liggja sunnan og austan Vesturlandsvegar frá Hlíðartúnshverfi í Mosfellsbæ, gegnum skógræktarsvæði Mosfellinga við Hamrahlíð, og fyrirhugað að hann tengist stígum í Úlfarsfellshverfi í Reykjavík við byggingu Bauhaus. Í dag eru þarna aðeins grófir malarstígar og gamall lagnastokkur Orkuveitunnar hluta af leiðinni og því erfitt að komast beinustu leið til Reykjavíkur þessa leið. Hingað til hafa hjólreiðamenn því þurft að hjóla á Vesturlandsveginum sjálfum eða nýta fallegan en hlykkjóttan útivistarstíg meðfram Leiruvogi sem lengir leiðina talsvert. Stígur milli hverfa Mosfellsbæjar og Reykjavíkur meðfram Vesturlandsvegi mun því opna fyrir betri möguleika á að nota reiðhjól sem samgöngumáta fyrir þá sem vilja komast sem greiðast milli Mosfellsbæjar og Reykjavíkur. Auk þess mun gerð stígsins auka aðgengi Mosfellinga að skógræktarsvæðinu við Hamrahlíð til muna.
Stígurinn verður hannaður meðal annars með hliðsjón af þörfum hjólreiðamanna og verður um 3 metra breiður og um 2.7 km á lengd.
Hönnun stígsins er lokið, og er gert ráð fyrir að uppbygging hans verði boðinn út nú í haust. Stefnt er að því að fyrri hluti stígarins sem nær að skógræktarsvæðinu við Hamrahlíð verði tilbúinn sumarið 2012 og að hann geti verið fullkláraður sumarið 2013.
Vonast er til að gerð samgöngustígar meðfram Vesturlandsvegi muni gera Mosfellingum og öðrum kleyft að nýta sér reiðhjól meira sem samgöngumáta milli sveitarfélaganna og auka þannig áherslur á vistvænar samgöngur í sveitarfélögunum.

Í upphafi samgönguviku í ár, þann 16. september 2011, stóðu Landssamtök hjólreiðamanna og Hjólafærni á Íslandi fyrir ráðstefnu með yfirskriftina Hjólum til framtíðar. Ráðstefnan var haldin í Iðnó í miðborg Reykjavíkur. Áhersla ráðstefnunnar var á hvernig stuðla megi að auknum hjólreiðum, hver staðan sé á Íslandi og hvert stefnan sé tekin.

Þrír erlendir fyrirlesarar komu til landsins vegna ráðstefnunnar en auk þeirra fluttu Íslenskir fyrirlesarar erindi. Þar á meðal var innanríkisráðherra sem ávarpaði ráðstefnuna og tók þátt í pallborðsumræðum.

Ráðstefnan þótti takast mjög vel. Um 100 manns sóttu hana og var gerður góður rómur að fyrirlestrum og ágæt umræða var eftir hvern fyrirlestur og í pallborði. Greinilegt var að áhugi var mjög mikill og tíminn hvergi nærri nægur til að ræða öll mál til lykta. Skoðanaskipti voru hreinskilin og öfgalaus.

Á heimasíðu LHM er hægt að skoða glærur úr öllum fyrirlestrum og einnig eru væntanlegar hljóðupptökur af fyrirlestrum og umræðum.

Ný ráðstefna eða málþing um hjólreiðar er fyrirhuguð að ári.

LHM hyggst halda nokkra opna fundi í vetur þar sem rædd verða aðkallandi mál þeirra sem hjóla. Þeir sem hafa áhuga á að starfa með LHM að hagsmunum hjólreiða á Íslandi er velkomið að hafa samband. Samband má hafa við LHM í póstfangið lhm@lhm.is. LHM er hagsmunafélag og er rekið fyrir styrki og framlög aðildarfélaga.

Samband má hafa við Hjólafærni í póstfanginu hjolafaerni@hjolafaerni.is. Hjólafærni er félag sem selur ýmiskonar þjónustu tengda hjólreiðum. Til dæmis heldur fyrirlestra, viðburði og námskeið og kennir samgönguhjólreiðar fyrir börn og fullorðna.